Jan Henryk Dabrowski

TROCHĘ HISTORII  o ułanach

  Tradycja ułańska wywodzi się jeszcze  z czasów Mongołów i Tatarów. W ich języku „oglan” czyli ułan oznaczało dzielnego wojaka. Słowo to było rodzajem tytułu przysługującego arystokracji spokrewnionej z Czyngis-Chanem. Król Stanisław August Poniatowski założył Pułk Ułanów Królewskich jako część swojej gwardii przybocznej. Jego ułani nosili rogatywki, kurtki z wyłogami, spodnie z lampasami. Byli uzbrojeni w lance, pistolety i szable. Ułani brali udział w wojnie 1792 roku oraz w powstaniu Kościuszkowskim. Brygada Legionów Polskich Komendanta Józefa Piłsudskiego jako pierwsza posiadała własną formację ułańską. Przed II wojną światową w Wojsku Polskim istniało 27 pułków ułańskich. Regulamin ułański przewidywał walkę pieszo z wykorzystaniem karabinów i broni maszynowej, a konie służyły jedynie do szybkiego przemieszczania się. Po wojnie Bierut nakazał rozwiązanie wszystkich pułków kawalerii, ale i jemu nie udało się zniszczyć ułańskich tradycji. Zaraz po upadku PRL zaczęły powstawać ułańskie stowarzyszenia. W 2000 roku narodził się Reprezentacyjny Szwadron Kawalerii Wojska Polskiego. Szwadron nosi mundury i uzbrojenia jak przedwojenni ułani.

ulani_znak_do_wpisow

5 PUŁK,  jak feniks z popiołów

   5 Pułk Ułanów zanim przybył do Wojciechowic koło Ostrołęki, 26 maja 1921 r. na stały pokojowy postój, miał za sobą kilka prób formacyjnych i znaczący udział w historii walk o odzyskanie przez Polskę niepodległości. A wpisał się w tę historię 5 pułk szczególnie, jak feniks z popiołów odradzając się i stając na wezwanie ojczyzny, a znakiem opatrzności jest to, że odradzał się 5 razy.

I – Po raz pierwszy

     Sformowany w grudniu 1830 roku przez hrabiego ordynata Konstantego Zamoyskiego ze środków własnych Ordynacji Zamoyskiej, na potrzeby Powstania Listopadowego jako 5 Pułk Ułanów Zamoyskich, zarejestrowany w dniu 27 XII 1830. Bierze udział w bitach pod Wawrem, Olszynką Grochowską, Dębem Wielkim, Rudkami, Ostrołęką i Młynarzami.

–  Rozformowany – po upadku powstania, na terenie Austrii.

II – Po raz drugi

     W 1856 roku zorganizowany przez generała Władysława Zamoyskiego oficera Pułku Ułanów Zamoyskich z 1831 r.  do walki z naszym głównym zaborcą Rosją, na trenie Bułgarii, w czasie wojny krymskiej prowadzonej przez Turcję.

–  Rozformowany – w dniu 31 lipca 1856 w Konstantynopolu, po zawarciu przez Rosję rozejmu.

III – Po raz trzeci

     Na przełomie lat 1917 – 1918 przystąpili Polacy do utworzenia 5 pułku ułanów na potrzeby II Korpusu Polskiego na froncie austriacko-rumuńskim. Dowództwo nad pułkiem objął ppłk Stanisław Sochaczewski.

–  Rozformowany – Bitwa pod Kaniowem była kresem II Korpusu, a w tym 5 pułku.

IV – Po raz czwarty

     1918 rok to czas odradzania się naszej państwowości, czas walki z nacjonalizmami ukraińskim i sowieckim o niezawisłość i kształt naszych granic.

     Na potrzeby obronne Sztab Generalny poleca utworzyć 5 Pułk Ułanów. To po raz czwarty sformowany w Mińsku Mazowieckim pułk, staje do walki w obronie narodu. Już 3 stycznia 1919 roku wyrusza w składzie Grupy Operacyjnej gen. Jana Romera do obrony Lwowa.

     We wrześniu 1920 roku wojska polskie rozpoczęły ofensywę na froncie południowym, której celem było wyparcie wojsk radzieckich z terenu Małopolski Wschodniej. To tu, 23 września 1920 roku, 5 pułk ułanów w czasie wykonywania zadania bojowego, wspaniałą szarżą zaskakuje oddziały radzieckiej 24 Dywizji zwanej „żelazną” i rozbija je całkowicie. A ma to miejsce w okolicy Zasławia. 115 ułanów uczestniczących w szarży, bierze do niewoli 1106 jeńców, zdobywa uzbrojenie i tabory wojskowe. Od tej pory nasz waleczny i dumny pułk, przyjmuje miano „ Zasławski”, a dzień 23 września uznaje za swoje święto pułkowe.

     26 maja 1921 r. 5 Pułk Ułanów Zasławskich przybył do Ostrołęki na stały pokojowy postój. Rozlokowany został w opuszczonych koszarach w   osadzie   Wojciechowice koło Ostrołęki.  Podczas jego  pobytu  w Ostrołęce,  pułkiem dowodzili:

*         Płk Spiridion Koiszewski    –   w latach  1920  – 1925 r.

*         Płk Anatol Jezierski            –          „           1925  – 1935 r.

*         Płk Stefan Chomicz             –          „           1935  – 1939 r.

*         Ppłk Jerzy Anders               –        od 15 września 1939 r.

     30 sierpnia 1939 r. Pułk otrzymał rozkaz opuszczenia koszar i przejścia w rejon Stawiski. Był to ostatni wymarsz Pułku z Ostrołęki. Od momentu wybuchu II wojny światowej Pułk prowadził walki nadgraniczne w rejonie Prus Wschodnich, m.in. w Milewie-Glinkach, Kowalewie, Sokołach. W składzie Podlaskiej Brygady Kawalerii w październiku 1939 r. Pułk toczył ciężkie walki pod Serokomlą, Adamowem i Wolą Gułowską. Mimo wielu odniesionych sukcesów w nierównej walce z Niemcami, w dniu 5 października 1939 r. gen. Franciszek Kleeberg podpisał kapitulację pod Kockiem. Z powodu braku amunicji i żywności dalsza walka nie rokowała nadziei na sukces.

–  Rozformowany –  Rozkaz o kapitulacji dotarł do pułku 5 października. Następnego dnia w pobliżu leśniczówki Lipiny 5 Pułk Ułanów Zasławskich złożył broń, jednak nie oznaczał dla jej żołnierzy końca walki z Niemcami.

V – Po raz piąty i ostatni

     Bezpośrednio po zakończeniu wojny obronnej w 1939 r., po nawiązaniu kontaktu z dowództwem Polskich Sił Zbrojnych, rotmistrz Kazimierz Draczyński ps. „Sokół” rozpoczął w obwodzie Ostrołęka organizację konspiracyjnego 5 Pułku Ułanów Spieszonych Armii Krajowej. Utworzył piątki, a następnie drużyny i plutony jako zawiązki szwadronów. Był twórcą i dowódcą Pułku. W obwodzie AK Ostrołęka w ramach akcji „Burza” pod bronią było ok. 400 żołnierzy w zwartych oddziałach 5 Pułku Ułanów Spieszonych AK.

–  Rozformowany – Działalność konspiracyjną 5 Pułk Ułanów Spieszonych AK prowadził do 19 stycznia 1945 r.

–    Na przestrzeni dziejów pułkiem  kierowało 11 wybitnych  dowódców, wśród nich,  pięciu  dosłużyło się  szlifów generalskich. Byli to:

      –  gen. Stanisław Gawroński ,

      –  gen. Ignacy Skarbek-Kruszewski,

      –  gen. Władysław Zamoyski,

      –  gen. Stanisław  Sochaczewski

      –  gen. Kazimierz Draczyński – zmarły w Londynie 18 czerwca 2012 r.

………………………………………………………………………………………………………………………

    Bitwa jaką Pułk stoczył podczas wojny polsko-bolszewickiej pod Zasławiem, 23 września 1920 roku, i waleczna szarża będąca jego udziałem, przyniosła pułkowi sławę i miejsce w historii. Przyniosła również imię: Zasławski. Dla upamiętnienia tego wydarzenia pułk uznał dzień szarży 23 września za datę, w którym obchodzić będzie święto pułkowe.

Trebacze 5 Pulku Ulanow

Trębacze 5 Pułku Ułanów

   Ta data, jest również dla nas ważnym wydarzeniem. Dzień ten, również i my obchodzimy ze szczególnym pietyzmem. Corocznie w trzecią niedzielę września, w kolejne rocznice obchodów Święta Pułkowego,  5 Pułku Ułanów Zasławskich, nasi jeźdźcy przy pomniku 5 Pułku w Wojciechowicach – Ostrołęka, w miejscu dawnych koszar pułku, oddają hołd ułanom, których dzieje są nierozłącznie związane naszą historią.

07. DWP Rzekun 08.2013

    Szwadron kawalerii, Stowarzyszenia Sympatyków 5 Pułku Ułanów Zasławskich